Een Surinaamse familiegeschiedenis
Recent onderzocht ik de stamboom van een Surinaamse familie. Tegenwoordig hebben we het geluk dat steeds meer archieven in Suriname digitaal zijn ontsloten via het Surinaamse Nationaal Archief. Daardoor is veel online terug te vinden, maar zeker niet alles. Al snel ontdekte ik dat dit onderzoek een stuk complexer is dan het uitzoeken van een Nederlandse stamboom.
In bijna elke generatie kwam ik kinderen uit verschillende relaties tegen, wat in Suriname niet ongebruikelijk was. Niet alleen mannen, maar ook vrouwen kregen kinderen bij verschillende partners. De reden hiervan is complex. Enerzijds een erfenis van de slavernijperiode, waarin een traditionele gezinssituatie niet mogelijk was voor tot slaaf gemaakten. Anderzijds konden sociaal economische omstandigheden van invloed zijn. Mannen konden bijvoorbeeld door werk in het binnenland lange tijd weg zijn van huis, waardoor een vrouw er alleen voor kwam te staan en een gezin uit elkaar kon vallen.
In veel gevallen werd een kind bij de geboorte geregistreerd met de achternaam van de moeder. Pas na erkenning door de vader of na een huwelijk tussen de ouders kreeg het kind de achternaam van de vader. Het gevolg was dat iemand op de geboorteakte een andere achternaam kon hebben dan op de overlijdensakte. Dat maakt het onderzoek soms behoorlijk ingewikkeld.
De slavernij
Hoewel het misschien lang geleden lijkt, belandde ik na slechts vier generaties al in de slavernijtijd. Kinderen die in slavernij werden geboren, werden alleen bij hun moeder geregistreerd. De vader bleef in de registers onbekend. De stamboom die ik onderzocht eindigde bij een tot slaaf gemaakte vrouw, geboren in 1817, van wie de moeder onbekend was.
Hoe wist ik dan dat zij de stammoeder was?
Bij de afschaffing van de slavernij in 1863 kregen tot slaaf gemaakte mensen in Suriname een achternaam toegewezen. Via het Nederlandse Nationaal Archief en het Surinaamse Nationaal Archief kun je op die achternaam zoeken en achterhalen van welke plantage of particuliere eigenaar de familie afkomstig was. Zo kon ik de familiegeschiedenis toch nog een stap verder terug volgen.
Kranten
Ook de Surinaamse kranten vormen een rijke bron van informatie. De meest bijzondere verhalen over deze familie heb ik juist daarin gevonden, mede dankzij de uitgebreide en gedetailleerde verslaggeving. Zo werden meerdere artikelen gewijd aan een brand in het huis van een echtpaar. Ook hield een conflict tussen een van de voorouders en een multinational uit die tijd over een stuk grond in het bos de kranten langere tijd bezig.
Speurwerk
Nog meer dan bij een Nederlandse familie voelt een Surinaamse stamboom als echt speurwerk. Achter iedere bron kan weer een nieuwe verrassing of ontdekking schuilgaan. Ondanks de beperkingen leveren dit soort onderzoeken bijzondere verhalen op over mensen die écht hebben geleefd. Zo krijgt ook een Surinaamse familie een kleurrijk en persoonlijk familieverhaal.